شش شب گذشته از ماه تشرين الآخر است ، و همراه با طلوع ستاره نسر واقع مىباشد ، و آن دو ( قلب العقرب و النّسر الواقع ) هرّارين « 78 » ناميده مىشود . ديگر ( از منزلهاى ماه ) شوله است ، و آن عبارت از دو ستاره نزديك بهم مىباشد كه گويى در محلّ وقوع ذنب العقرب با يكديگر مماس است ، و هنگامى كه عقرب دمش راى بالا برد گفته مىشود : « شال بذنبه ( : دمش راى بالا برد ) » ، و پس از آن « إبرة العقرب » است و گويى لكه سياهى است ، سجع‌پرداز عرب گفته است : « اذا طلعت الشولة اعجلت الشّيخ البولة و اشتدّت على العيال العولة و قيل شتوة زولة « 79 » » و كلمه « العولة » به معناى احتياج ، و عائل فقير و محتاج و زوله به معناى امر شگفت و ناپسند است ( و وصف آن زمستان به سختى ) به سبب سختى سرما در آن زمان ( زمان طلوع ستاره شوله ) است ، و طلوع آن نه روز گذشته از ماه كانون الاوّل است . ديگر ( از منزلهاى ماه ) النّعائم « 80 » است ، و آن هشت ستاره دنباله شوله است . چهار عدد آن در كهكشان است ، و آن چهار تا « نعائم وارد » مىباشد ، و گويى در كهكشان وارد مىشود و چهارتاى آن « نعائم صادر » است ، و گويى آب نوشيده و بازگشته‌اند ، و هر چهار عدد از آن هشت عدد ستاره به حالت « تربيع » « 81 » قرار دارد ، و بالاى آن هشت ستاره ، ستاره‌اى است كه هرگاه با آن ستارگان مقايسه كنى ، آن راى به

--> ( 78 ) - از نظر لغت ، النّسر الواقع به معناى عقاب نشسته . هرّار مشتقّ از « هرير » به معناى بانگ سگ در ناتسكينى از سرماست . ( فرهنگ اصطلاحات نجومى ، ص 835 و 796 ) . - م . ( 79 ) - المخصّص ، ج 9 ، ص 16 ملاحظه شود . ( 80 ) - النّعام و النّعائم : از منزلهاى ماه و عبارت از هشت ستاره مىباشد ، چهارتا به نام « صادر » و چهارتا به نام « وارد » ناميده شده است . جوهرى گفته است : « آن ستارگان چون تختى كج است » ، و ابن سيده گفته : « چهارتاى آنها در كهكشان است ، و وارده ناميده مىشود ، و چهارتاى آنها خارج است و صادره ناميده مىشود . » ( لسان العرب ، ريشه ( نعم ) ) ( 81 ) - تربيع ( Quartier ) قرار گرفتن ماه است در محلّى كه فاصله آن تا خورشيد يك‌چهارم فلك ( 90 درجه ) مىباشد . ( فرهنگ اصطلاحات نجومى ، ص 132 ) . - م .